donderdag 3 november 2011

Davita's harp

Ons huis heeft ook een naam, en we nemen het naambord steeds weer mee en schroeven het op de volgende pastorie: “Davita’s harp”. Het is de titel van een boek van Chaim Potok, een joodse schrijver. Het boek kwam uit in het jaar dat wij trouwden en wij werden beiden door het boek geraakt. Onze kinderen lezen het boek nu voor hun boekenlijst Engels, en zij kijken dan met andere ogen naar de deurharp die aan onze voordeur hangt.

Het boek vertelt het verhaal van Ilana Davita, een gevoelig en intelligent kind, dat opgroeit in de jaren dertig in Amerika. De ouders van Davita komen uit verschillende milieus (het joodse en het christelijke), maar vinden elkaar in een gezamenlijke toewijding aan het communisme. Davita ziet dat de idealen van haar ouders hard worden afgestraft. Ze moet voor zichzelf gaan uitmaken wat ze wel en niet wil en waarin ze wil geloven.

Ondanks alle angst en pijn slaagt Davita erin iets met zich mee te dragen dat haar innerlijk verwarmt: 'de goede muziek van de wereld', de zachte tonen van een harp die aan de deur hing van de huizen waar ze met haar ouders  woonde. Davita is de vrouwelijke vorm van de naam David – die ook vaak met een harp afgebeeld wordt en die genoemd wordt als schrijver van vele psalmen.

Door het hele boek klinkt de deurharp – als er bijeenkomsten zijn in het huis van Ilana Davita’s ouders, als iemand van het gezin thuiskwam of wegging …
“Achter me speelde de deurharp zijn zachte melodie”, “Ik lag in mijn bed te luisteren naar het zachte geluid van de deurharp”, “De harp zong lieflijk in de stille gang.”….

Ze vertelt iemand wat een deurharp is :
 “Een deurharp maakt muziek als je de deur open of dicht doet. Het geeft je een goed gevoel. Zo lang ik me kan heugen heeft er een deurharp aan onze voordeur gehangen. Hij had de vorm van een peer en was gemaakt van wit walnotenhout. Vier esdoornhouten bolletjes hingen aan vier stukken vislijn . Ze lagen tegen vier strakke horizontale snaren. We bevestigden de harp aan de binnenzijde van de voordeur, en als we de deur open of dicht deden, vielen de bolletjes tegen de snaren en hoorden we ting tong tang, toeng ting tang – de zachtste en lieflijkste tonen die men zich kan voorstellen. Gedurende mijn kinderjaren hing de deurharp in elk appartement waarin we woonden.”

Ilana Davita heeft een onzekere jeugd. Ze krijgt heel vroeg dingen te horen die ze niet snapt (burgeroorlog in Spanje, communisme, fascisme) maar die grote indruk op haar maken en haar bang maken. De deurharp  en zijn muziek geven haar een soort houvast. De deurharp staat symbool voor geborgenheid en vertrouwen. In het boek speelt Davita’s fantasie ook een grote rol. Daarin komen er twee vogeltjes in de deurharp nestelen. De deurharp maakt “de allerzoetste muziek, zwakjes als op de wind geboren, en als raar gefladder als van een vogel die ontwaakt en zijn vleugels schudt”. Zo staat de deurharp ook voor hoop, die klein is en soms bijna niet te zien, maar die zacht fladdert en lééft.

Enkele jaren na ons trouwen, met een klein meisje in de kinderwagen, vonden we in Middelburg bij een joods winkeltje ineens ‘Davita’s harp”, gemaakt in Jeruzalem. Er zijn twee vogeltjes in uitgesneden en er is een psalmtekst op geschilderd: “Vrede zij binnen uw muur, rust in uw burchten” (psalm 122: 7).

Die deurharp heeft inmiddels in heel wat huizen gehangen. We hopen dat de muziek van de deurharp een gevoel van geborgenheid, van vertrouwen en hoop teweeg mag brengen. Dat ieder mens af en toe zulke muziek mag horen: zoet, troostend en hoopgevend, als van een vogel die ontwaakt.

woensdag 2 november 2011

Home sweet home

Soms loopt je dag heel anders dan je bij het opstaan denkt. Zo was het vandaag: ineens moest ik onze zoon naar school brengen, waar hij een schoolexamen moest doen, en ik moest in Ede wachten tot hij klaar zou zijn. Het was prachtig weer, en hoewel ik gauw wat om te lezen in een tas gedaan had, besluit ik op de bonnefooi te gaan lopen. Ik ken Ede eigenlijk niet en heb dus geen doel. Bij elke kruising kijk ik alle richtingen uit, en besluit dan welke kant ik op zal gaan. Soms langs een fietspad dwars door verschillende woonwijken, dan langs het spoor of door een straat met mooie oude huizen.

Het is leuk om te kijken hoe mensen hun huis en hun tuin inrichten. Soms met grote zorg en veel precisie, soms heel los of zelfs onverschillig. Er zijn huizen met allemaal gesloten gordijnen; alles dicht, en andere zijn heel open en uitnodigend. Sommige zijn strak in stijl, andere creatief en rommelig. In veel tuinen zijn mensen aan het werk. Anderen wonen in een flat en zitten op hun balkon te eten. Ook balkons kun je heel verschillend inrichten. Sommigen hebben er een grote schotelantenne staan, anderen bakken met planten en op een balkon hangt een kleurige hangmat. Er zijn huizen bij met camera’s en stikkers: dit huis is beveiligd. Bij andere huizen staat de deur open. 


Binnenkort houd ik een meditatieve avond over het thema ‘huis-thuis,’ en al lopend denk ik daar over na. Wat maakt dat je je ergens thuis voelt? Wat maakt een huis tot een thuis? Ik zie huizen waar ik op het eerste gezicht niet zou willen wonen. Maar er zijn ook huizen met een heel andere uitstraling, waarvan ik denk dat ze bij mij zouden passen. Aan de andere kant heb ik geleerd dat een huis datje op het eerste gezicht niet zou kiezen, toch je thuis kan worden. Zo hebben wij in allerlei pastorieën gewoond, en dat huis hoort gewoon bij de baan. Elk huis had wel nadelen: het ene aan een drukke weg, het andere heel donker, of veel te groot of juist te klein. Maar elke pastorie is echt ons thuis geworden. Je neemt je eigen sfeer mee, en vooral: waar de mensen zijn die bij je horen, en waar je je veilig en geborgen kunt voelen, daar ben je thuis.


Marinus van den Berg heeft het mooi verwoord in zijn gedicht “Thuis”(fragment):

Waar liefde is en zorg om elkaar,
daar is het goed wonen.

Waar gehuild kan worden en gelachen,
daar kunnen mensen leven.

Waar niets verborgen hoeft te worden,
daar kan een mens geborgen zijn.

Waar verdriet en pijn worden gedeeld,
daar worden mensen een thuis voor elkaar.

Sommige huizen hebben namen. Ik loop langs een huis dat ‘de kleine vogel’ heet. De tuin is groen en levendig en ik kan me voorstellen dat een kleine vogel zich er thuis zal voelen. Ik vind het een leuke naam en een leuk huis … alleen al omdat ik zo van vogels houd. Wat is het verhaal van die naam? Ik zou wel willen weten hoe mensen tot zo’n naam gekomen zijn.

foto: Auke-Florian Hiemstra
Ik loop langs dahlia’s en teunisbloemen – de laatste van dit seizoen-,  langs struiken vol knalrode besjes en heesters in mooie herfstkleuren. Ik vind een bijzonder laantje onder beuken- en eikenbomen: het zwarte laantje. De bladeren kleuren oranje en geel, en in het zonlicht is het warm en vrolijk. Ik maak een praatje onder de bomen en geniet van dat contact. Zo kun je met een wildvreemde ineens iets delen. Tegen de tijd dat het examen van mijn zoon afgelopen is, ben ik terug bij zijn school. Al lopend is Ede een beetje “thuis” geworden, zijn mijn benen lekker moe, mijn hoofd lekker fris en heb ik even heel andere gedachten en nieuwe inspiratie gekregen. Gelukkig heb ik mijn boeken in de tas gelaten!

dinsdag 25 oktober 2011

Over standbeelden en dankbaarheid

Vandaag hebben we een afspraak in Den Haag. We lopen tussen de buien door dwars door de stad. Indrukwekkende gebouwen, ambassades van allerlei landen, hoge torens en beroemde namen… er is veel te zien. Wat mij vandaag opvalt, zijn de standbeelden. Groots en imposant zijn ze, mensen in brons en steen vereeuwigd, en ik lees wat erbij geschreven staat. Sommige namen ken ik, ander niet. Op meerdere standbeelden komt in de tekst het woord “dankbaarheid” voor. Zo is het beeld voor Willem I geplaatst door ‘een dankbaar volk’.

Een beetje verbaasd lees ik dit. Mijn eerste gedachte is, dat het volk van nu niet meer zo dankbaar is. En dat terwijl er zo veel méér is om dankbaar voor te zijn. Want ondanks alle misstanden en onrecht, ook in onze tijd, hebben we toch ook ongekend veel welvaart en vrijheid. Ik denk vaak dat we veel te weinig beseffen hoe goed wij het hebben. Hoe anders was het nog maar kort geleden voor onze voorouders, en hoe anders is het in grote delen van de wereld nu nog.


Tegelijkertijd vraag ik me af: waren mensen toen dankbaarder? Of waren ze vooral afhankelijk? Was het opgelegde dankbaarheid? Voelden mensen dat écht, of was het wat je geleerd werd? Er is niets vreselijkers dan dankbaar móeten zijn. Dankbaarheid die niet van binnenuit komt, is niet wat het lijkt. Nog niet zo lang geleden moesten weeskinderen dankbaar zijn dat ze in een weeshuis verzorgd werden, en arme mensen moesten dankbaar zijn omdat ze door de diaconie geholpen werden. Maar het was dankbaarheid van boven naar beneden en het maakte mensen afhankelijk en onvrij.


Een andere vraag is: waarin uit dankbaarheid zich? In standbeelden? Ik wantrouw machthebbers die zichzelf laten vereeuwigen. Aan de andere kant zijn standbeelden een hulpmiddel om niet te vergeten: mensen die goed deden, gebeurtenissen die ingrijpend waren. Ik denk aan beelden in de stad Deventer: Albert Schweitzer, zijn grote gestalte op de Brink en de wachtende moeder op het oude kerkhof bij de Lebuïnuskerk, herinnering aan de mannen die als soldaat in Nederlands-Indië sneuvelden. Bij het Schweitzer standbeeld is er de dankbaarheid over een mens die zoveel gegeven en betekend heeft voor alle leven dat leven wil. En bij die radeloze vrouw is er allereerst medeleven met al die mensen die getroffen zijn door die immense wanhoop en pijn.

beeld van Albert Schweitzer, Brink Deventer, foto: Wikipedia
Het is goed dat er standbeelden zijn, om niet te vergeten, om compassie te oefenen. En ook om te beseffen dat je dankbaar mag zijn. Maar het mag niet verward worden met macht. En vooral: échte dankbaarheid laat zich niet in steen of brons vangen, maar zij wil doorgegeven worden. En dan niet als een gestold gevoel, maar als een levende kracht om anderen óók dat te geven waar jij dankbaar voor bent. 

Dankbaarheid is zo niet een eindpunt, maar een beginpunt. Het mag het begin en de motor worden van hoe wij op onze beurt met dingen en met elkaar omgaan. Een gedicht van Henk Eisma over het standbeeld van Schweitzer eindigt als volgt:



in huiskamers, kleine zalen
bij kaarslicht, wijn en brood
woont zijn geloof in mensen:
levende
kathedralen,
denkende
harten

liefdevolle kleine ramen
glas in lood.

Het goede wordt uiteindelijk niet in standbeelden bewaard, maar levend gehouden én doorgegeven.

vrijdag 14 oktober 2011

Reis door heden en verleden

Met een vriendin samen ga ik naar Utrecht. We willen bijpraten en inspiratie opdoen. Zij heeft dit uitstapje voor ons bedacht en een museum uitgekozen dat wij beiden niet kennen: het Centraal Museum. Het is gehuisvest in een oud klooster en in oude militaire paardenstallen. Alleen deze gebouwen al scheppen een bijzondere sfeer. Bovendien is er een mooi samenspel van moderne architectuur met deze oude gebouwen.

We maken een reis door  verleden en heden. Er zijn zeventiende-eeuwse schilderijen. Mooie stillevens met bloemen en vlinders, vol zorg en heel fijntjes geschilderd. Ik een van de zalen hangt een schilderij van Roelant Savery: een paard, een schimmel. Groot en opvallend staat het midden op het doek. Het paard kijkt mij aan en ik stap dichterbij. In al het glanzende zwart om het witte paard heen, vallen mij andere dieren op, verstopt in de hoeken van het schilderij: een aapje en een hok. En dan als ik valkbij ben, zie ik nog veel meer: uit het zwart vliegen ineens prachtig gekleurde vogels op. Het is wonderlijk hoeveel méér er te zien is dan op het eerste gezicht. Het diepe donker komt tot leven, en herbergt allemaal leven. Zou dat op allerlei momenten in ons leven ook niet zo zijn, dat er veel meer te zien is dan we denken en dat het donker toch vol kleur en leven is?

Boven is er een zaal met moderne ontwerpen voor een gedenkmunt voor het Wereld Natuurfonds. Je realiseert je normaal niet dat dat zo’n lange weg is: van ontwerp naar iets concreets, al is het maar zo klein. In het midden van een van de zalen staat een vaas met bloemen. Alle knoppen zijn eruit geknipt en liggen op de vloer. Hier geen lekkere bloemengeur meer, maar de geur van vergankelijkheid. Dit is niet mooi, maar wel indrukwekkend.

poppenhuis van Petronella de la Court

In een andere zaal stuiten we op een oud poppenhuis. Het was van Petronella de la Court, ook uit de zeventiende eeuw. Het was niet bedoeld om mee te spelen, en het was ook niet van een kind, maar van een volwassen vrouw. Dit was haar project, haar hobby: een huis als het hare te laten maken, maar dan in miniatuur uitvoering. 


Het hele huis is op schaal en elk meubel, voorwerp en popje is een kunstwerk op zich. Met een zaklantarentje mogen we in de kamers schijnen en we ontdekken steeds wat nieuws. Er is mini-servies, er zijn echte schilderijtjes, er zijn kasten met versieringen van ingelegd hout en poppen, gekleed volgens de laatste mode. Er is een muziekkamer, een slaapkamer, een keuken en op zolder een voorraadkamer en een linnenkamer. Er hangen wasborden, er staan wasmanden en er staat wasgoed in een pers. Er staan stoofjes en in de voorraadkamer staat in een hoekje een heuse rattenval. In de hal loopt een moeder met haar kind en het kind heeft een pop in haar hand. Zou zij dit zijn? Had zij kinderen? Heeft haar huis er zo uitgezien?

Thuis ga ik op internet op zoek. Ik vind een hele levensbeschrijving: zij leefde van 1624 tot 1707 , was inderdaad moeder (van 9 kinderen) en zij verzamelde kunst. In het poppenhuis zijn dan ook niet alleen een kraamkamer en een kinderkamer, maar ook een kunstkamer te vinden. Veel van de miniatuur-kunstwerken zijn gemaakt door kunstenaars die ook in haar verzameling vertegenwoordigd waren. Het huis is dus inderdaad iets persoonlijks – en tegelijkertijd geeft het een heel mooi beeld van hoe een zeventiende-eeuws huis van een welvarende familie ingericht was.

Kerstmis in mijn poppenhuis, foto: Auke-Florian Hiemstra

Het spreekt mij misschien bijzonder aan, omdat ik ook een poppenhuis heb. Ook dat is niet om mee te spelen, maar om naar te kijken. Sommige dingen in het huis maakte ik zelf – of mijn zusje, die heel precies en klein kan werken. Andere dingen kocht ik. In mijn poppenhuis vind je een naaimachine en een stofzuiger, een wc en een radio. Ik kocht kortgeleden een bakblik met koekjes, zoals ik ze zelf ook bak. Het servies in mijn poppenhuis is niet van porselein, zoals in het huis van Petronella de la Court, maar van aardewerk, zoals in mijn huis. In mijn poppenhuis staat ook een wiegje en is een kinderkamer vol speelgoed. Maar er staan ook kerststalletjes en er ligt een bijbel.

Dwars door honderden jaren heen ben ik ineens even verbonden met deze zeventiende-eeuwse vrouw. Haar leven was zo heel anders dan het mijne, maar net als ik hield zij van mooie dingen. Wat zij verzamelde is gebleven, en zo sta ik daar op dat trapje en kijk in haar huis en in haar leven. Mijn man leest graag oude boeken over geschiedenis. Maar ik ‘lees’ graag poppenhuizen … en dan komt het verleden heel dichtbij.

Als we na een bezoek aan de boekhandel weer in de trein stappen, elk weer onze eigen richting op, hebben we weer heel wat om ons over te verwonderen. Straks zijn we allebei weer aan het werk: preken schrijven, eten koken … maar deze inspiratie nemen we mee. Wie weet, wat er uit groeit!

donderdag 6 oktober 2011

Zorgeloosheid

Nu klettert de regen weer tegen het raam. Maar wat hadden we de afgelopen weken heerlijke zomerse dagen, nog onverwachts. Iedereen was er  blij mee. Want het is een vreemde zomer geweest. Veel regen, en weinig echt warme zonnige dagen. Mijn zomerjas hangt meestal meer aan de kapstok dan dat ik hem draag, maar dit jaar was de jas echt erg aan een wasbeurt toe, zoveel is hij gedragen. 

Ik houd niet zo van heel hoge temperaturen, en mijn geluk hangt niet zozeer van het weer af. Dat is, zeg maar, weersonafhankelijk. Maar toch miste ik deze zomer iets. Als ik er over nadenk wat dat is, besef is dat het ‘zorgeloosheid’ is.

Deze zomer kon je niet een raam open laten staan als je even van huis ging, of je boek in de tuin laten liggen. Je moest altijd een regenjas mee, waar je ook heen ging, en als je de was in de tuin had opgehangen, moest je steeds op je qui-vive zijn. Deze zomer zijn we weinig gaan zwemmen. Soms moesten we omkeren, omdat er ineens onweer aan kwam. Deze zomer kon je niet spontaan op pad gaan.

Want dat is nou eigenlijk juist het heerlijke van de zomer: dat alles zoveel makkelijker en meer ontspannen is. De dag duurt lang en het blijft licht en warm. Je hoeft niet veel kleren aan en je hoeft niet altijd van alles mee te nemen. De was is zomaar droog en ruikt vanzelf fris. Op zomeravonden hoef ik ook niet altijd te werken en is er tijd om wat later te eten, langer te blijven zitten of nog even te gaan zwemmen in de plas vlakbij. 

Het doet me denken aan een gedicht van Bert Schierbeek, waar een mooie Plint-afbeelding bij gemaakt is, vol zorgeloze kleuren:

hoe
als je je
met zorgeloosheid
kon omringen
en dat dat
je ruimte was

Echinacea purpurea in de botanische tuin van Bern

We moeten de zorgeloosheid van de zomer missen. Maar iets ervan moeten we af en toe in ons leven ervaren. Momenten van vrijheid en ontspanning: ieder mens heeft het nodig.

In ons gezin lezen we elkaar altijd boeken voor. Met heel veel plezier hebben we sommige boeken meerdere keren voorgelezen, voor elk kind opnieuw. En de anderen luisterden vaak met enthousiasme wéér. Een van die boeken is  Ronja, de Roversdochter van Astrid Lindgren. Daarin staat een prachtige beschrijving van zorgeloos zomergevoel. Want daar in het Noorden was de winter nog heviger en dus de zomer des te kostbaarder. Ronja zegt in het boek tegen haar vriend Birk: 

“Ik zuig net zoveel zomer in me op als wilde bijen honing. Ik verzamel binnen in me een hele klomp zomer waarvan ik kan leven als het geen zomer meer is. Weet je wat er in die klomp zit? Het is de klomp van zonsopgangen en bosbessenstruiken vol rijpe bessen en de sproeten op jouw armen. En maanlicht in de avond boven de rivier en sterrenhemels en het warme bos in de middag als de stam op de stammen schijnt. En ook motregen in de avond en eekhoorntjes en vossen. Het is een klomp van alles wat met de zomer te maken heeft.”

De kunst is om dergelijke verzamelingen aan te leggen .. niet alleen in de zomer, maar ook in andere jaargetijden. De kunst is om iets van die zorgeloosheid en schoonheid te ervaren én vast te houden. Want daar kunnen we de winter mee toe. 

donderdag 29 september 2011

Geluk van vroeger

Het is een mooie zomeravond. Ik fiets naar de sportschool, langs bos en weilanden. Het is zonnig en vredig. Maar zo ineens ben ik ergens anders: op een klein stationnetje in Friesland, wachtend op de trein. Het is vreemd hoe dat kan: dat je plotseling schakelt naar een heel andere tijd en plaats. Ik word me er van bewust waar het van komt: het zijn de koeien die grazen.

Deze zomer is het twee jaar geleden: mijn schoonmoeder was onverwachts in haar slaap overleden. We waren meteen naar Friesland afgereisd. Het waren vreemde dagen, vol verdriet en vol bijzondere herinneringen en dankbaarheid. De kinderen moesten weer naar huis, en ze gingen samen met de trein. Ik bracht ze naar het station en zwaaide ze uit. En toen stond ik daar op dat stationnetje, waar ik zo vaak uitgestapt was, om mem op te zoeken. Ik ging zitten op een bankje, had ineens de behoefte om nog even alleen te zijn. Ik keek uit over het weidse land. En ik hoorde een geluid, dat ik niet eerder zo duidelijk en bewust gehoord had: vlak bij de rails waren koeien aan het grazen. Het geluid was rustgevend en troostend … en na een poosje ging ik terug naar de familie en naar alles wat geregeld moest worden.

Oosterend, Friesland  foto: Auke-Florian Hiemstra
Ik besef dat herinneringen niet alleen uit beelden bestaan, maar ook uit geluiden. Onbewust is dit geluid van grazende koeien verbonden met die dag, vlak na het overlijden van mem. In ons hoofd is niet alleen een enorme database van beelden, maar ook van geluiden. En zij kunnen ineens beelden, emoties en gevoelens oproepen, zodat de tijd van toen ineens heel dichtbij is.  Dat gaat niet bewust, maar als het ware buiten jezelf om.

 Ik herinner mij iets dergelijks. Mijn moeder had uit mijn kleutertijd een knutselwerkje bewaard, van school. Ze liet het me zien, en ik pakte het aan. Het is vreemd hoe je aan een groot deel van je leven geen of weinig herinneringen bewaart. Ik zag dit voor mijn gevoel voor het eerst. Maar toen ik het van dichtbij ging bekijken, gebeurde er iets. Ineens zag ik de klas van mijn school voor me, zag ik tafels vol kleurige stukjes plakplastic. Ik rook mij als het ware de herinneringen weer te binnen. Want het plakplastic, waarmee het knutselwerkje beplakt was, had een specifieke geur, en dat riep bij mij ineens vanalles op – uit een tijd waarvan ik dacht dat ik er niets meer van wist.


 Het is wonderlijk hoe geuren – maar trouwens ook smaken – en geluiden dragers van herinneringen kunnen worden. Het zijn de herinneringen van de neus of het oor, en zij kunnen ons feilloos terug brengen naar ooit en ergens, in een ver verleden. 


Ik heb geluk dat ik vooral positieve herinneringen heb. Ik had een fijne jeugd en een lieve schoonmoeder. Maar er zijn ook mensen die herinneringen hebben die pijn doen en bang maken. Ook die herinneringen kunnen door geluiden of geuren onverwachts tot leven gewekt worden. De scheidswand tussen verleden en heden is soms maar heel dun. Soms is dat moeilijk; wanneer onze herinneringen pijnlijk en verdrietig zijn. En soms is dat mooi: wanneer er zo ineens een glimp van geluk  uit je verleden boven komt. Geluk van vroeger gaat met je mee, al is het soms verborgen. Af en toe piept het tevoorschijn: bij de geur van pasgeboren babies, bij de geur van een vlinderstruik, bij het horen van kabbelende beekjes, bij het geluid van pianospel … Kleine kostbare momenten van geluk, even opnieuw tot leven gewekt. 


Het geluid van de grazende koeien brengt mem even dichtbij. Zo blijft de verbondenheid. Zo blijft het goede, dat was. Om even vast te houden en blij mee te zijn.


donderdag 22 september 2011

Woorden voor onderweg

Thuis is boodschappen doen vaak een stressvol gebeuren: boodschappen doen en eten koken moeten altijd tussen allerlei bedrijven door gebeuren: telefoons, kinderen met huiswerk, collectes aan de deur, laatste dingen regelen voor de vergadering van die avond en ga zo maar door. Het is soms moeilijk om er van te genieten, en je beseft dan niet voldoende wat een rijkdom dat is: winkels vol voedsel, en ik kan kopen wat ik nodig heb voor mijn gezin.

Zo ben ik ’s middags regelmatig aan het multi-tasken. Het kan niet anders met al die taken en rollen in mijn leven. Maar je verlangt er soms zo naar om gewoon één ding met aandacht te kunnen doen. Hoe anders is het in de vakantie: dan is het leven veel minder ingewikkeld. Ik doe lopend elke dag boodschappen en heb alle tijd. 

Vanaf de camping moet ik een helling op en dat is meteen conditietraining. Ik bekijk onderweg de tuinen, de bloemen en de moestuintjes. Ik geniet van de zorg die mensen aan hun tuin en hun huis besteden. En ieder huis, iedere tuin is weer anders, en zegt iets over de mensen die er wonen.


Op een hoek blijf ik verrast staan. Op een paal met een kleurige vlieger staat een gedachte:

Ein Standpunkt ist nur ein Punkt, kein Universum.
Een standpunt is maar een punt, geen universum.

Terwijl ik verder loop denk ik erover door. Vaak zijn we zo overtuigd van onze eigen mening dat we niet meer realiseren dat het een mening tussen vele andere meningen is. 

Als ik twee dagen later weer met mijn boodschappenmand de helling op kom, staat er een nieuwe spreuk:


Das Glück kommt zu denen, die es erwarten,
nur müssen sie die Türen auch offen halten.
Het geluk komt bij de mensen die het verwachten, 
maar ze moeten de deur wel open houden.

Met mijn zoon bespreek ik pmderweg wat de bedoeling kan zijn. En zo heb ik steeds “woorden voor onderweg” en het voegt iets extra’s toe aan mijn wandelingen naar de winkels. 


Dit idee neem ik mee naar huis. Ik koop in Bern vast een kleurige windvaan en thuis maak ik een ontwerp. De handige timmerman aan mijn zijde maakt hem voor me. En zo staat er nu een spreukenbord in onze voortuin. Ik zoek spreuken en citaten als woorden voor onderweg, om mee te nemen op je pad. Want dergelijke spreuken kunnen je ineens raken of je aan het denken zetten. 


Als kind verzamelde ik al spreuken en veelzeggende citaten. Ik heb altijd een opschrijfboekje en een pen bij me en moet dan op de gekste plekken iets overschrijven. Bijvoorbeeld wanneer we door Zwitserse dorpjes rijden, waar spreuken op de huizen staan, of op een kerkhof of op een poster in de stad. Vroeger schreef ik ze in kleine boekjes met een zijden kaft. Nu typ ik ze in de computer. Een van de alleroudste spreuken in mijn verzameling is de volgende:


Kleine woorden hebben mensen doen vallen én mensen doen opstaan.

Woorden kunnen grote kracht hebben: vernietigende kracht maar ook opbouwende kracht. Ik hoop bij de spreuken in mijn tuin op dat laatste!